Xây dựng phương pháp tiếp cận tích hợp và toàn diện để quản lý chất thải hiệu quả tại Đà Nẵng thông qua sự tham gia của doanh nghiệp và cộng đồng.
Việt Nam hiện là một trong năm quốc gia gây ô nhiễm rác thải nhựa đại dương hàng đầu thế giới, hệ quả từ mô hình “kinh tế tuyến tính” và hệ thống quản lý chất thải kém hiệu quả khi có tới 60% rác thải nông thôn chưa được thu gom. Cuộc khủng hoảng môi trường này đang đe dọa nghiêm trọng đến hệ sinh thái biển, các rặng san hô và sinh kế của những cộng đồng phụ thuộc vào ngành thủy sản và du lịch.
Nhằm giải quyết vấn đề này, Chính phủ Việt Nam đã chuyển dịch sang mô hình “kinh tế tuần hoàn” thông qua Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, đưa vào các chính sách như “Chi trả theo khối lượng” (pay-as-you-throw) và Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR).
Do đó hoạt động hỗ trợ kỹ thuật lựa chọn Đà Nẵng — một trung tâm du lịch lớn với mục tiêu trở thành “Thành phố môi trường” vào năm 2030 — làm nơi triển khai thí điểm các hoạt động hỗ trợ cho cộng đồng và doanh nghiệp. Bằng cách triển khai mô hình quản lý chất thải rắn tích hợp và bao trùm, tập trung vào sự tham gia của doanh nghiệp và các giải pháp thay thế nhựa trong ngành du lịch, dự án hướng tới tạo ra một giải pháp có khả năng nhân rộng, phù hợp với các mục tiêu bền vững quốc gia và các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc.
Các kết quả đã đạt được
mô hình thu gom rác thải thử nghiệm tại năm trường học.
rác thải nhựa đã được thu gom trong vòng sáu tháng triển khai tại năm trường học.
giáo viên đã được tập huấn về STEM và các phương pháp dạy học tích cực.
mô hình của doanh nghiệp về kiểm toán chất thải và kinh tế tuần hoàn đã được thực hiện.
vật liệu của một công ty đã được tái chế thành vật liệu mới trong vòng ba tháng triển khai
tấn rác thải hữu cơ của một công ty đã được xử lý thành phân compost trong vòng ba tháng triển khai
điểm đốt rác mở tại Đà Nẵng đã được xác định và lập bản đồ.
Kết quả 1: Xây dựng cách tiếp cận tích hợp và toàn diện nhằm quản lý chất thải hiệu quả ở cấp tỉnh thông qua các chính sách và sự tham gia của cộng đồng, đảm bảo giảm thiểu ô nhiễm và mang lại lợi ích cho sức khỏe con người.
Sáng kiến này nhằm giải quyết các thách thức trong quản lý chất thải rắn tại Đà Nẵng bằng cách thúc đẩy sự hợp tác giữa nhiều bên liên quan và cung cấp các giải pháp dựa trên dữ liệu. Thông qua việc lập bản đồ các tác nhân chính và đánh giá nhu cầu thực tế tại địa phương, dự án thiết lập một nền tảng có khả năng nhân rộng cho sự bền vững môi trường dài hạn tại Việt Nam.
Hợp tác cùng Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), chúng tôi kết nối đa dạng các bên liên quan — bao gồm các cơ quan chính phủ, doanh nghiệp xử lý chất thải và du lịch tư nhân, các tổ chức phi chính phủ (NGO), giới học thuật và những người lao động trong khu vực phi chính thức — nhằm đảm bảo quá trình ra quyết định mang tính bao trùm và hiệu quả.
Các Kết quả Đầu ra Chính & Lộ trình Thực hiện
Đầu ra 1.1. Xác định các điểm nóng đốt rác và tác động ô nhiễm tại Đà Nẵng (Tháng 6/2025 – Tháng 8/2025)
Chúng tôi xác định và phân tích các địa điểm đốt rác ngoài trời tại khu vực thành thị và nông thôn bằng cách sử dụng dữ liệu giám sát mặt đất và vệ tinh. Nghiên cứu đánh giá tác động của ô nhiễm đối với các nhóm kinh tế – xã hội khác nhau để đưa ra các khuyến nghị khả thi cho chính quyền địa phương.
Một bãi rác mở
Bản đồ các điểm nóng về đốt rác mở theo giá trị đất
Bản đồ các điểm nóng về đốt rác mở theo thu nhập bình quân đầu người
- Sản phẩm: Báo cáo đánh giá vị trí các điểm nóng đốt rác, tác động ô nhiễm đối với các thành phần xã hội tại Đà Nẵng và các khuyến nghị cho các nhà hoạch định chính sách. (Tải về tại đây).
Đầu ra 1.2. Đánh giá các chiến lược quản lý chất thải hiện tại, lỗ hổng và nhu cầu trong quản lý chất thải rắn tại Đà Nẵng (Tháng 6/2025 – Tháng 9/2025)
Hoạt động này đánh giá các phương thức quản lý chất thải hiện nay trong lĩnh vực đô thị và nông nghiệp, đặc biệt tập trung vào rác thải nhựa. Một thành phần cốt lõi là phân tích các nhóm dễ bị tổn thương — bao gồm phụ nữ, thanh niên và các dân tộc thiểu số — nhằm đảm bảo sự hòa nhập của họ vào các mô hình kinh tế tuần hoàn.
Hội thảo tham vấn với các doanh nghiệp về vấn đề quản lý chất thải rấn tại Đà Nẵng
- Sản phẩm: Báo cáo về các chiến lược quản lý chất thải hiện tại, những lỗ hổng và nhu cầu trong quản lý chất thải rắn tại Đà Nẵng. Tải về tại đây.
Đầu ra 1.3. Chiến lược tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan nhằm cải thiện quản lý chất thải rắn và đóng góp vào mục tiêu của chính quyền địa phương về quản lý chất thải và bảo vệ môi trường (Tháng 9/2025 – Tháng 10/2025)
Dựa trên các kết quả nghiên cứu, dự án tổ chức các hội thảo đa bên để hoàn thiện các chiến lược quản lý chất thải. Chúng tôi làm việc trực tiếp với chính phủ để vận động cho các sửa đổi chính sách nhằm phản ánh lợi ích của tất cả các nhóm trong xã hội.
Hội thảo tham vấn chính sách và cơ chế hợp tác nhằm cải thiện hệ quản lý chất thải rắn tại Đà Nẵng
- Sản phẩm: Báo cáo chi tiết các chiến lược tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan để cải thiện quản lý chất thải rắn. Tải về tại đây.
Kết quả 2: Nâng cao kiến thức về quản lý chất thải bền vững trong các doanh nghiệp, đặc biệt là rác thải nhựa và các giải pháp thay thế nhựa bền vững, nhằm đảm bảo giảm thiểu ô nhiễm và mang lại lợi ích cho sức khỏe con người.
Đầu ra 2.1. Nghiên cứu về rác thải nhựa và các giải pháp thay thế bền vững tại các doanh nghiệp được lựa chọn (Tháng 6/2025 – Tháng 10/2025)
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu chuyên sâu về mô hình tiêu thụ nhựa trong lĩnh vực lưu trú và bán lẻ. Bằng cách phân tích dữ liệu địa phương và các mô hình quốc tế tiên tiến, chúng tôi cung cấp cho doanh nghiệp lộ trình áp dụng các giải pháp thay thế nhựa bền vững và khả thi.
Khu vực lưu trữ và phân loại rác của doanh nghiệp
Khu vực phân loại rác của doanh nghiệp
Khu vực sản xuất của một doanh nghiệp
- Sản phẩm: Báo cáo khuyến nghị về các giải pháp bền vững thay thế nhựa tại Đà Nẵng. (Tải về tại đây).
Đầu ra 2.2. Ký kết thỏa thuận với các doanh nghiệp về quản lý rác thải nhựa và rác thải rắn khác (Tháng 6/2025 – Tháng 10/2025)
Chúng tôi thúc đẩy việc ký kết thỏa thuận chính thức với ít nhất 05 doanh nghiệp địa phương trọng điểm nhằm cải thiện quy trình quản lý chất thải. Các mối quan hệ đối tác này bao gồm các công cụ giám sát được tùy chỉnh riêng để đảm bảo tính minh bạch và tiến độ có thể đo lường được.
Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác với các doanh nghiệp
- Sản phẩm: Thỏa thuận hợp tác với ít nhất 05 doanh nghiệp địa phương. Tải về tại đây.
Đầu ra 2.3. Xây dựng và thử nghiệm hệ thống kiểm toán rác thải (Tháng 8/2025 – Tháng 3/2026)
Đội ngũ các chuyên gia của dự án xây dựng và thử nghiệm các quy trình kiểm toán rác thải nghiêm ngặt cho các doanh nghiệp đối tác. Chúng tôi thiết lập dữ liệu cơ sở, đặt ra các mục tiêu giảm thiểu và xây dựng kế hoạch hành động cụ thể để tối ưu hóa việc phân loại và xử lý rác thải.
Sản xuất gạch bông tại một doanh nghiệp
Máy tái chế vật liệu tại một doanh nghiệp
Khảo sát và tư vấn tại một doanh nghiệp
- Sản phẩm: Báo cáo kiểm toán rác thải chi tiết tác động của các can thiệp trong kế hoạch hành động. Tải về tại đây.
Đầu ra 2.4. Xây dựng và thử nghiệm các mô hình tuần hoàn thí điểm (Triển khai đến hết tháng 3/2026)
Chúng tôi hướng dẫn doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình tuần hoàn thông qua các chiến lược như phục hồi tài nguyên và chuỗi cung ứng tuần hoàn. Bằng cách theo dõi các chỉ số như tiết kiệm chi phí và hiệu quả sử dụng tài nguyên, chúng tôi chứng minh giá trị kinh tế và môi trường của kinh tế tuần hoàn.
Thùng rác với các giấy màu khác nhau để phân loại rác
Máy làm phân compost tại một doanh nghiệp
Công nhân sử dụng máy đo độ đẩm để phối trộn vật liệu
- Sản phẩm: Báo cáo các mô hình tuần hoàn thí điểm, chi tiết quá trình xây dựng, thử nghiệm và đưa ra khuyến nghị cho các bên liên quan. Báo cáo sẽ bao gồm hiệu quả của mô hình so với các chỉ số đã xác định (ví dụ: hiệu quả tài nguyên, giảm thiểu rác thải, tiết kiệm chi phí, doanh thu từ vật liệu tái chế) và các lợi ích về sinh kế. (Tải về tại đây).
Kết quả 3: Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, chính quyền và giới trẻ về quản lý chất thải và các giải pháp bền vững thay thế nhựa.
Hoạt động này tập trung vào việc chuyển đổi tư duy trên khắp Đà Nẵng bằng cách thu hút sự tham gia của các thủ lĩnh trẻ, trường học và doanh nghiệp. Thông qua các chương trình giáo dục và vận động sáng tạo, chúng tôi đặt mục tiêu đưa quản lý chất thải bền vững trở thành một giá trị cốt lõi của cộng đồng.
Dự án cam kết thực hiện Bình đẳng giới, Người khuyết tật và Hòa nhập xã hội (GEDSI). Trọng tâm chính là hỗ trợ những người thu gom rác tự phát—trong đó 90% là phụ nữ trung niên có mức thu nhập thấp. Bằng cách đưa họ vào nền kinh tế tuần hoàn chính thống, chúng tôi mong muốn cải thiện sinh kế và phúc lợi cho họ. Chúng tôi cũng đảm bảo rằng thanh niên, các dân tộc thiểu số và các nhóm yếu thế khác có tiếng nói trong quá trình ra quyết định.
Các kết quả chính & Lộ trình thực hiện
Kết quả 3.1: Nâng cao nhận thức của doanh nghiệp, chính quyền và học sinh về quản lý chất thải và các giải pháp thay thế nhựa bền vững (Tháng 6/2025 – Tháng 3/2026)
Bằng cách đào tạo 25 thủ lĩnh trẻ với chuyên môn về kinh tế tuần hoàn, sáng kiến này đã triển khai 3-4 dự án có tác động lớn. Từ quản lý chất thải tại địa phương đến truyền thông kỹ thuật số, những “đại sứ” này đã thúc đẩy thành công thay đổi hành vi giữa các nhóm đồng đẳng trong cộng đồng.
Các bạn trẻ thực hành sử dụng cây vấn đế
Các bạn trẻ tham gia sự kiến kết nối thanh niên và doanh nghiệp
Các lãnh đạo trẻ tham gia vào ngày hội thu gom rác tại trường học
- Sản phẩm bàn giao: Báo cáo hoạt động nâng cao nhận thức chi tiết về số lượng thủ lĩnh trẻ được tuyển chọn, nội dung đào tạo, chi tiết và tác động của các sáng kiến đã triển khai, cùng những bài học kinh nghiệm rút ra. Tải xuống tại đây.
Kết quả 3.2: Các đề xuất cho chương trình giáo dục tại trường học (Tháng 6/2025 – Tháng 3/2026)
Hợp tác với Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng (DOET), chúng tôi đang triển khai các chiến dịch giáo dục tại ít nhất 5 trường học địa phương.
Giáo viên tham gia khóa tập huấn về phương pháp STEM và học tập tích cực
Học sinh học cách tái chế các đồ vật bằng nhựa
Học sinh tham gia ngày hội thu gom rác tại trường học
- Hành động: Xây dựng giáo trình 4 giờ cho học sinh từ 7-14 tuổi về phân loại rác và giảm thiểu nhựa dùng một lần.
- Sáng kiến: Thử nghiệm các mô hình thu gom rác thải nhựa tại trường học để đo lường tác động thực tế trong giai đoạn 6 tháng.
- Sản phẩm bàn giao: Báo cáo bao gồm các đề xuất gửi Sở Giáo dục và Đào tạo (DOET) cũng như Sở Tài nguyên và Môi trường (DONRE) về chương trình giáo dục công cộng về giảm thiểu nhựa dùng một lần và phân loại rác tại nguồn. Báo cáo sẽ bao gồm kết quả khảo sát mức độ nhận thức của học sinh trước và sau chương trình. Thành công của chương trình sẽ được đo lường và báo cáo dựa trên số lượng người tham gia và khối lượng rác thải nhựa giá trị thấp được thu gom, vận chuyển và tái chế. Tải xuống tại đây.
Việc thiết kế và triển khai hoạt động hỗ trợ kỹ thuật được thực hiện thông qua sự hợp tác giữa Liên minh Toàn cầu về Sức khỏe và Ô nhiễm (GAHP) và Trung tâm Giáo dục và Phát triển (CED) tại Việt Nam, với nguồn tài trợ từ Chương trình Phát triển Quốc tế (UK International Development) của Chính phủ Vương quốc Anh thông qua Bộ Môi Trường, Thực phẩm và Nông thôn Vương quốc Anh (Defra). Để biết thêm thông tin chi tiết về GAHP, vui lòng truy cập www.gahp.org
